Ιδεοψυχαναγκαστικές Διαταραχές
Τριχοτιλλομανία
Τι είναι η Τριχοτιλλομανία;
Η Τριχοτιλλομανία (ΤΤΜ), γνωστή και ως Διαταραχή Εκρίζωσης Τριχών (Hair-Pulling Disorder), ανήκει στις διαταραχές που σχετίζονται με τον έλεγχο της παρόρμησης (impulse control) και το ιδεοψυχαναγκαστικό φάσμα, και χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενο, ανεξέλεγκτο τράβηγμα των μαλλιών, το οποίο οδηγεί σε εμφανή κενά σημεία (αλωπεκικά μπαλώματα) στο τριχωτό της κεφαλής. Εκτός από τα μαλλιά, κάποια άτομα μπορεί να τραβούν τρίχες κι από τα φρύδια, τις βλεφαρίδες, τη γενειάδα ή κι από άλλες περιοχές του σώματός τους.
Η ίδια η λέξη έχει ελληνική ετυμολογία και κρύβει μέσα της την κλινική περιγραφή του φαινομένου. Προέρχεται από τις λέξεις «τρίχα», «τίλλω» (μαδώ, αποσπώ τρίχες) και «μανία» (παράφορη ορμή που το άτομο αδυνατεί να ελέγξει). Ο όρος εισήχθη το 1889 από τον Γάλλο δερματολόγο François Henri Hallopeau, ο οποίος χρησιμοποίησε αυτή την ορολογία για να περιγράψει έναν νεαρό ασθενή που είχε μαδήσει τις τρίχες ολόκληρου του σώματός του (Waas & Yesudian, 2018).
Το τράβηγμα των τριχών μπορεί να συμβεί με δύο διαφορετικούς τρόπους που στη βιβλιογραφία περιγράφονται ως εστιασμένος (focused) και αυτόματος (automatic). Σε κάποιες περιπτώσεις γίνεται περισσότερο συνειδητά, όταν το άτομο έχει φορτιστεί συναισθηματικά ή νιώθει έντονο άγχος ή δυσφορία. Σε άλλες περιπτώσεις, γίνεται αυτόματα, χωρίς το άτομο να το αντιλαμβάνεται εκείνη τη στιγμή, και το συνειδητοποιεί εκ των υστέρων.
Πριν από το τράβηγμα των τριχών πολλοί άνθρωποι περιγράφουν μια έντονη αίσθηση εσωτερικής έντασης και στη συνέχεια μια ανακούφιση ή ακόμη κι ευχαρίστηση. Αυτή η ανακούφιση όμως είναι παροδική, με αποτέλεσμα ο κύκλος να επαναλαμβάνεται και να παγιώνεται με το πέρασμα του χρόνου. Σε ένα μικρότερο, αλλά κλινικά σημαντικό ποσοστό ατόμων που φτάνει το 10 με 20%, η ολοκλήρωση του τελετουργικού περιλαμβάνει επιπλέον και την κατάποση της ίδιας της τρίχας μετά την εκρίζωση, μια εικόνα γνωστή ως τριχοφαγία (trichophagia).
Η διαταραχή εμφανίζεται συχνότερα στην παιδική ή εφηβική ηλικία, με μέση ηλικία έναρξης γύρω στα 17 έτη, και μπορεί να επιμείνει για χρόνια αν δεν αντιμετωπιστεί. Στον γενικό πληθυσμό η συχνότητα της διαταραχής υπολογίζεται περίπου στο 1 με 2%, με τις γυναίκες να αναζητούν αρκετά συχνότερα κλινική βοήθεια από ότι οι άντρες (Grant et al., 2020).Η ΤΤΜ συνοδεύεται κατά κανόνα από έντονη ντροπή και κοινωνική αποφυγή, γεγονός που καθιστά την αναζήτηση βοήθειας πολύ πιο δύσκολη, παρότι δυσχεραίνει σημαντικά την καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής του ατόμου.
Edvard Munch, Woman Combing her Hair (1892). Public domain
Γνωστικές-συναισθηματικές εκδηλώσεις
Στον πυρήνα της κλινικής εικόνας βρίσκεται ένας σταθερός κύκλος έντασης – ανακούφισης που το άτομο επαναλαμβάνει δεκάδες φορές μέσα στην ημέρα. Πριν από κάθε επεισόδιο εκρίζωσης εμφανίζεται μια έντονη εσωτερική ένταση ή ένα κνησμώδες ερέθισμα στο τριχωτό, παρόμοιο με την παρόρμηση να ξυστεί κανείς όταν τον φαγουρίζει το δέρμα, ενώ η ίδια η πράξη συνοδεύεται από μια παροδική ανακούφιση κι ένα αίσθημα ευχαρίστησης που λειτουργεί ως ισχυρή ενίσχυση. Με το χρόνο, το άτομο μαθαίνει ασυνείδητα να καταφεύγει στο τράβηγμα όχι μόνο σε στιγμές δυσφορίας, αλλά και σε ουδέτερες ή κι ευχάριστες στιγμές, διαμορφώνοντας ένα σταθερό μοτίβο που μπορεί να καλύπτει αρκετές ώρες της ημέρας.
Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη πολυκεντρική μελέτη της ομάδας του Grant, η ΤΤΜ μπορεί να εκδηλωθεί με τρεις σχετικά διακριτούς κλινικούς υπότυπους (Grant et al., 2021). Οι «αισθητηριακά ευαίσθητοι» (sensory-sensitive pullers), εμφανίζουν κυρίως εστιασμένη εκρίζωση με χαμηλής έντασης ορμές και χαμηλή συνολική συχνότητα συμπτωμάτων. Οι «χαμηλής επίγνωσης» (low-awareness pullers), που αποτελούν και την πιο συχνή ομάδα (γύρω στο 54%), εμφανίζουν αυτόματη εκρίζωση που πυροδοτείται κυρίως από συναισθηματικά ερεθίσματα, με ταυτόχρονα στοιχεία υψηλής παρορμητικότητας. Οι «παρορμητικοί – τελειομανείς» (impulsive/perfectionist pullers), εμφανίζουν τη βαρύτερη κλινική εικόνα, με χαμηλή ανοχή στη δυσφορία κι έντονα στοιχεία τελειομανίας, τραβώντας τα μαλλιά τους ως μέσο ελέγχου δυσάρεστων συναισθημάτων.
Σε γνωστικό επίπεδο, η πιο πρόσφατη μετα-ανάλυση 15 μελετών έδειξε πως τα άτομα με ΤΤΜ εμφανίζουν δύο κυρίως ελλείμματα σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό: μειωμένη ικανότητα κινητικής αναστολής (motor inhibition), δηλαδή δυσκολία να σταματήσουν μια κίνηση που έχει ήδη ξεκινήσει, και χαμηλότερη γνωστική ευελιξία (cognitive flexibility), δηλαδή δυσκολία προσαρμογής της προσοχής τους σε νέους κανόνες (Ali et al., 2024). Δεν παρατηρούνται αντίστοιχα ελλείμματα στη μνήμη ή στη γλωσσική επεξεργασία, εύρημα που διαφοροποιεί τη ΤΤΜ από άλλες ψυχιατρικές διαταραχές με ευρύτερη γνωστική επιβάρυνση. Παράλληλα, στον συναισθηματικό άξονα κυριαρχούν η ντροπή, η ενοχή κι η χαμηλή αυτοεκτίμηση, καθώς το ίδιο το άτομο νιώθει ότι «δε μπορεί να ελέγξει τον εαυτό του» σε αυτή τη φαινομενικά απλή συμπεριφορά, ενώ συχνά συνυπάρχουν αγχώδεις και καταθλιπτικές εκδηλώσεις, καθώς και διαταραγμένη ποιότητα ύπνου που σχετίζεται με μεγαλύτερη βαρύτητα της εκρίζωσης (Christensen et al., 2023).
Σωματικές κι ιατρικές εκδηλώσεις
Η πιο εμφανής σωματική εκδήλωση είναι τα κενά τμήματα τριχόπτωσης (αλωπεκικά μπαλώματα) σε διάφορες περιοχές του σώματος. Σε αντίθεση με την κοινή φαλάκρα ή τη γυροειδή αλωπεκία (alopecia areata), η αλωπεκία στη ΤΤΜ έχει ένα χαρακτηριστικό ακανόνιστο, ασύμμετρο σχήμα, με τρίχες διαφορετικού μήκους μέσα στην ίδια περιοχή κι ένα διάχυτο όριο που αντικατοπτρίζει την επαναλαμβανόμενη αλλά και μη ομοιόμορφη πράξη της εκρίζωσης. Στην τριχοσκόπηση, μια μη επεμβατική δερματολογική εξέταση, εντοπίζονται χαρακτηριστικά ευρήματα όπως οι «τουλίπες» τρίχες (tulip hairs) και οι V-τρίχες (V-hairs), σπασμένες τρίχες δηλαδή που προεξέχουν σε διαφορετικά μήκη από τον ίδιο τριχικό θύλακα. Τα ευρήματα αυτά έχουν σημαντική διαγνωστική αξία ιδιαίτερα όταν το άτομο αρνείται την εκρίζωση από ντροπή (Christensen et al., 2023).
Η σοβαρότερη ιατρική επιπλοκή της διαταραχής εμφανίζεται όταν στο τράβηγμα προστίθεται και η κατάποση των τριχών, η λεγόμενη τριχοφαγία, που εμφανίζεται στο 10 με 20% περίπου των ατόμων με ΤΤΜ (Grant, 2019). Επειδή τα μαλλιά δεν πέπτονται από τα ένζυμα του πεπτικού συστήματος, η μακροχρόνια συσσώρευσή τους μπορεί να σχηματίσει ένα σφαιρικό συσσωμάτωμα μέσα στο στομάχι, γνωστό ως τριχοπίλημα (trichobezoar). Αυτή η σπάνια αλλά δυνητικά απειλητική για τη ζωή κατάσταση εμφανίζεται με χρόνιο κοιλιακό άλγος, ανορεξία, εμετούς και απώλεια βάρους, και σε προχωρημένα στάδια μπορεί να οδηγήσει σε γαστρεντερική απόφραξη ή και διάτρηση που απαιτούν επείγουσα χειρουργική παρέμβαση. Όταν το τριχοπίλημα επεκτείνεται από το στομάχι μέσω του πυλωρού στο λεπτό έντερο σχηματίζοντας μια χαρακτηριστική «ουρά», η εικόνα ονομάζεται σύνδρομο Rapunzel, εμπνευσμένο από το γνωστό παραμύθι.
Συμπεριφορικές εκδηλώσεις
Στον συμπεριφορικό άξονα, που αποτελεί και το διαγνωστικό κλειδί της διαταραχής τόσο στο DSM-5 όσο και στο ICD-11, βρίσκεται η ίδια η πράξη της εκρίζωσης. Η συχνότερη περιοχή εκρίζωσης είναι τα μαλλιά της κεφαλής, ακολουθούν τα φρύδια και οι βλεφαρίδες, ενώ ένα μικρότερο ποσοστό ατόμων τραβάει τρίχες κι από την ηβική περιοχή, τα χέρια ή τη γενειάδα, με τον μέσο αριθμό περιοχών που εμπλέκονται να φτάνει τις 2 με 3 (Grant et al., 2020). Κάθε επεισόδιο μπορεί να διαρκέσει από λίγα λεπτά μέχρι αρκετές ώρες, και το τράβηγμα γίνεται συνήθως με τα δάχτυλα ή τα νύχια, ενώ ορισμένα άτομα χρησιμοποιούν τσιμπιδάκι για την επιλογή και την εκρίζωση συγκεκριμένων τριχών που θεωρούν «λάθος» (πολύ χοντρές, σγουρές ή γκρίζες). Σε πολλά άτομα, η εκρίζωση δεν αποτελεί το τέλος του επεισοδίου αλλά μόνο το πρώτο στάδιο, και συχνά ακολουθεί ένα ολόκληρο τελετουργικό αλληλεπίδρασης με την τρίχα: το πέρασμα της ανάμεσα στα δάχτυλα, η εξέταση του βολβού, το μάσημα ή το γλείψιμο της ρίζας και σε ένα μικρότερο ποσοστό, η κατάποσή της.
Παράλληλα, αναπτύσσεται σταδιακά κι ένα εκτεταμένο πεδίο συμπεριφορών κάλυψης κι αποφυγής. Με τον χρόνο, αναπτύσσεται σταδιακά κι ένα ολόκληρο ρεπερτόριο συμπεριφορών κάλυψης (camouflaging) που μπορεί να γίνει ένα από τα πιο εξαντλητικά ζητήματα του να ζει κάποιος με τη διαταραχή. Πάρτε για παράδειγμα ένα άτομο που τραβάει τις βλεφαρίδες του και που μέσα σε λίγους μήνες έχει μάθει πια να φοράει ψεύτικες βλεφαρίδες, eyeliner κι έντονο μακιγιάζ ματιών για να καλύψει το κενό, ακόμα κι όταν είναι μόνο του στο σπίτι. Άλλα άτομα μαθαίνουν να χτενίζουν τα μαλλιά τους με συγκεκριμένο τρόπο για να κρύψουν τα μπαλώματα, καταφεύγουν σε περούκες ή σε μόνιμα τατουάζ στις περιοχές των φρυδιών, ή φοράνε καπέλα και μαντήλια ακόμα και σε εποχές του χρόνου που δε χρειάζονται. Όλα αυτά όμως απαιτούν πολύ χρόνο, χρήμα αλλά κι ένα συνεχές νοητικό φορτίο πριν από κάθε έξοδο.
Σταδιακά, πάρα πολλές κοινωνικές καταστάσεις αρχίζουν να αποκλείονται από την καθημερινότητα του ατόμου: φωτογραφίες με αγαπημένα άτομα, η κολύμβηση, οι επισκέψεις στο κομμωτήριο, οι στενές αλληλεπιδράσεις, ακόμα και τα ραντεβού ή οι σχέσεις μεγαλύτερης οικειότητας. Η αποφυγή αυτή μπορεί αρχικά να προσφέρει στο άτομο μια προσωρινή ανακούφιση από το φόβο της έκθεσης, μακροπρόθεσμα όμως τροφοδοτεί περισσότερο την κοινωνική απομόνωση που ήδη νιώθει κι έτσι επιβαρύνει σταθερά την ίδια την ποιότητα της ζωής του.
Η Τριχοτιλλομανία δεν προκαλείται από έναν μοναδικό παράγοντα, ούτε υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο αίτιο που μπορεί να εξηγήσει την εμφάνισή της από μόνο του. Η σύγχρονη έρευνα έχει καταλήξει στο ότι πρόκειται για μια διαταραχή με σύνθετη αιτιολογία, στην οποία συνδυάζονται κι αλληλεπιδρούν γενετικοί, νευροβιολογικοί, ορμονικοί, ψυχολογικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες, ο καθένας από τους οποίους μπορεί να έχει διαφορετική βαρύτητα από άτομο σε άτομο. Αυτό λοιπόν που σήμερα ονομάζουμε ψυχοβιολογική προσέγγιση της διαταραχής είναι ακριβώς αυτή η σύνθεση των διαφορετικών αιτιολογικών επιπέδων, κι όχι η αναγωγή της σε ένα και μοναδικό αίτιο.
Σε γενετικό επίπεδο, οι μέχρι τώρα οικογενειακές μελέτες έχουν δείξει με αρκετή συνέπεια ότι η ΤΤΜ διαθέτει μια σαφή κληρονομική συνιστώσα. Όταν ένα άτομο έχει κάποιον συγγενή πρώτου βαθμού (γονέα, αδελφό ή παιδί) με διαγνωσμένη διαταραχή εκρίζωσης τριχών, ο κίνδυνος να εμφανίσει κι αυτό τη διαταραχή κάποια στιγμή είναι αισθητά αυξημένος σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό (Grant, 2019). Στις ίδιες οικογένειες παρατηρούνται επίσης αυξημένα ποσοστά διαταραχών διάθεσης κι άγχους, εύρημα που υποδεικνύει μια ευρύτερη κοινή γενετική ευαλωτότητα παρά τη μεταβίβαση ενός μοναδικού γονιδίου ειδικού για την εκρίζωση. Δεν υπάρχουν προς το παρόν αξιόπιστες μελέτες σε διδύμους που να μας δίνουν συγκεκριμένο ποσοστό κληρονομικότητας για την Τριχοτιλλομανία, ωστόσο, τα μέχρι τώρα δεδομένα συνηγορούν υπέρ ενός πολυγονιδιακού μοντέλου.
Σε νευροβιολογικό επίπεδο, οι απεικονιστικές μελέτες έχουν αναδείξει ευρήματα δομικών μεταβολών σε δύο μεγάλα εγκεφαλικά συστήματα. Στον φλοιό, παρατηρείται αυξημένο πάχος της δεξιάς κάτω μετωπιαίας έλικας, μιας περιοχής που σχετίζεται με τον ανασταλτικό έλεγχο της συμπεριφοράς, εύρημα που εμφανίζεται κι ως ενδοφαινότυπος της διαταραχής, δηλαδή κι ως χαρακτηριστικό που συνοδεύει σταθερά τη ΤΤΜ ανεξαρτήτως της κλινικής βαρύτητας. Στις υποφλοιώδεις περιοχές, παρατηρούνται μειώσεις του όγκου της δεξιάς »αμυγδαλής« και του αριστερού ραβδωτού σώματος, καθώς κι εντοπισμένες παραμορφώσεις σε δομές όπως ο επικλινής πυρήνας (nucleus accumbens – NAc) κι ο κερκοφόρος πυρήνας, περιοχές δηλαδή που συμμετέχουν στη ρύθμιση του συναισθήματος, στον ανασταλτικό έλεγχο και στη διαμόρφωση των συνηθειών (Grant, 2019). Σε νευροχημικό επίπεδο, ο πιο μελετημένος μηχανισμός αφορά τη δυσλειτουργία του γλουταμινικού συστήματος. Στα άτομα με ΤΤΜ έχουν βρεθεί αυξημένα επίπεδα γλουταμινικού οξέος και ταυτόχρονα μειωμένα επίπεδα GABA σε φλοιικές περιοχές που εμπλέκονται στον αυτοέλεγχο, ένα μοτίβο που πιθανώς αντικατοπτρίζει μια αυξημένη διεγερσιμότητα του δικτύου το οποίο φυσιολογικά «φρενάρει» τις επαναλαμβανόμενες κινητικές συμπεριφορές. Παράλληλα, μειωμένα επίπεδα γλουταθειόνης, ενός βασικού αντιοξειδωτικού μορίου, έχουν βρεθεί να συσχετίζονται με τη βαρύτητα των συμπτωμάτων, εύρημα που στρέφει την έρευνα και προς την κατεύθυνση του οξειδωτικού στρες ως πιθανού επιπρόσθετου παθοφυσιολογικού μηχανισμού (Christensen et al., 2023).
Σε ψυχολογικό επίπεδο, το πιο κεντρικό μοντέλο για την κατανόηση της διαταραχής στηρίζεται στην ίδια τη μηχανική της ενίσχυσης. Όπως είδαμε νωρίτερα, το ίδιο το τράβηγμα της τρίχας ακολουθείται από μια στιγμιαία ανακούφιση κι ένα αίσθημα ευχαρίστησης, και αυτή η ταυτόχρονη μείωση της δυσφορίας με την παράλληλη παροχή μιας μικρής ευχαρίστησης λειτουργεί ως διπλή ενίσχυση που εδραιώνει τη συμπεριφορά. Με το χρόνο, ο εγκέφαλος μαθαίνει να καταφεύγει σε αυτή τη συμπεριφορά για να ρυθμίσει μια ολόκληρη γκάμα δυσάρεστων εσωτερικών καταστάσεων, από το άγχος και την ανία μέχρι τη θλίψη και το συναισθηματικό κενό. Πρόσφατη μετα-ανάλυση επιβεβαιώνει επίσης μια στενή σχέση ανάμεσα στη βαρύτητα της ΤΤΜ και τις δυσκολίες συναισθηματικής ρύθμισης, ενώ από πλευράς προσωπικότητας, τα άτομα με τη διαταραχή εμφανίζουν μεγαλύτερες τιμές νευρωτισμού και χαμηλότερες τιμές εξωστρέφειας κι ευσυνειδησίας σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό (Christensen et al., 2023. Farhat et al., 2025).
Ένας ακόμα παράγοντας που χαρακτηρίζει την Τριχοτιλλομανία ως μια ιδιαίτερη διαταραχή ανάμεσα στις άλλες ψυχικές παθήσεις, είναι και η σαφής εμπλοκή της ορμονικής διάστασης στην εξέλιξή της. Η έναρξη της διαταραχής συνήθως συμπίπτει με την έναρξη της εφηβείας, μια περίοδο μεγάλων ορμονικών μεταβολών που πιθανώς αλληλεπιδρά με την υποκείμενη γενετική ευαλωτότητα του ατόμου. Αργότερα, σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, μέχρι και το 53% των ατόμων αναφέρει σαφή επιδείνωση των συμπτωμάτων εκρίζωσης την εβδομάδα πριν την έμμηνο ρύση, ενώ προκαταρκτικά δεδομένα από έφηβες κοπέλες με ΤΤΜ συνδέουν τα χαμηλότερα επίπεδα προγεστερόνης με σοβαρότερη κλινική εικόνα και χαμηλότερη συνολική λειτουργικότητα (Grant, 2019). Τα ευρήματα αυτά μπορεί να εξηγούν, εν μέρει, και την πρωιμότερη έναρξη της διαταραχής στις γυναίκες σε σύγκριση με τους άντρες.
Στο περιβαλλοντικό επίπεδο, οι περισσότεροι ασθενείς συνδέουν την έναρξη ή την επιδείνωση της εκρίζωσης με συγκεκριμένα γεγονότα ή καταστάσεις της ζωής τους. Συνηθισμένες αναφορές των ασθενών είναι τα στρεσογόνα γεγονότα, οι περίοδοι έντονης ανίας, οι ώρες «κενής» απασχόλησης (downtime) όπως το διάβασμα, η οδήγηση ή η παρακολούθηση τηλεόρασης, καθώς κι ορισμένες μεταβατικές φάσεις της ζωής όπως η αλλαγή σχολείου, οι σχολικές εξετάσεις ή η απομάκρυνση από το οικογενειακό περιβάλλον (Grant, 2019). Τα γεγονότα αυτά δε λειτουργούν αιτιολογικά αλλά ενεργοποιούν ένα ήδη ευάλωτο νευροβιολογικά κι ψυχολογικά έδαφος, και έτσι μπορούν να εξηγήσουν γιατί η εμφάνιση των συμπτωμάτων ακολουθεί συχνά μια αυξομειούμενη πορεία ανάλογα με τη φάση ζωής που βρίσκεται το άτομο.
Η διάγνωση της Τριχοτιλλομανίας πρέπει να τίθεται από εξειδικευμένο επαγγελματία ψυχικής υγείας, ψυχίατρο ή κλινικό ψυχολόγο, μέσα από μια αναλυτική κλινική συνέντευξη και ψυχιατρική αξιολόγηση. Στην πρώτη επαφή, ο κλινικός λαμβάνει αναλυτικό ιστορικό για την ηλικία έναρξης της εκρίζωσης, για το αν το πρότυπο είναι εστιασμένο, αυτόματο ή και τα δύο, για τις περιοχές του σώματος που εμπλέκονται, για τα συναισθηματικά ερεθίσματα που πυροδοτούν τα επεισόδια, για την παρουσία ή την απουσία τριχοφαγίας, καθώς και για τις προσπάθειες ελέγχου της συμπεριφοράς που έχει κάνει το άτομο μέχρι τότε. Η διαγνωστική διαδικασία στη ΤΤΜ έχει μια ιδιαίτερη δυσκολία που δε συναντάται τόσο έντονα σε άλλες ψυχικές διαταραχές: τα άτομα συχνά αρνούνται κατηγορηματικά την εκρίζωση λόγω έντονης ντροπής, ακόμα κι όταν προσέρχονται με σαφή κι εκτεταμένη τριχόπτωση. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η συνεργασία με δερματολόγο αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η τριχοσκόπηση αναδεικνύει σχεδόν παθογνωμονικά ευρήματα όπως οι «τουλίπες» τρίχες (tulip hairs), οι V-τρίχες (V-hairs) και η σκόνη τριχών (hair powder), που οδηγούν προς τη σωστή διάγνωση παρά την άρνηση του ατόμου (Christensen et al., 2023).
Σύμφωνα με τα διαγνωστικά κριτήρια του DSM-5 και του ICD-11, για να τεθεί η διάγνωση της Τριχοτιλλομανίας απαιτείται η παρουσία πέντε χαρακτηριστικών στοιχείων: η ύπαρξη επαναλαμβανόμενης εκρίζωσης τριχών που οδηγεί σε ορατή τριχόπτωση, οι επανειλημμένες αλλά αποτυχημένες προσπάθειες του ατόμου να μειώσει ή να διακόψει τη συμπεριφορά αυτή, η σαφής κλινική δυσφορία ή λειτουργική επιβάρυνση σε κοινωνικό, επαγγελματικό ή άλλο σημαντικό τομέα της ζωής του, η μη απόδοση της τριχόπτωσης σε κάποια άλλη ιατρική κατάσταση που να μπορεί από μόνη της να εξηγήσει τα ευρήματα, καθώς και η μη εξήγηση της εκρίζωσης από κάποια άλλη ψυχική διαταραχή. Τα δύο διαγνωστικά συστήματα συμφωνούν στα κριτήρια αυτά κι έχουν εντάξει την ΤΤΜ στην ίδια κατηγορία των Ιδεοψυχαναγκαστικών και Συναφών Διαταραχών, αναγνωρίζοντας τη συγγένειά της με την Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή, τη Σωματοδυσμορφική Διαταραχή, τη Διαταραχή Αποθησαύρισης και τη Διαταραχή Εκδορών (Skin Picking).
Σημαντικό μέρος της διαγνωστικής διαδικασίας αποτελεί και η διαφορική διάγνωση από καταστάσεις με παρόμοια ή κοινά κλινικά χαρακτηριστικά. Σε σωματικό επίπεδο, χρειάζεται να αποκλειστούν δερματολογικές παθήσεις που μπορούν να δώσουν εικόνα τριχόπτωσης χωρίς ψυχογενή αιτία, ιδιαίτερα η γυροειδής αλωπεκία (alopecia areata) με τα σαφώς οριοθετημένα στρογγυλά πεδία πλήρους τριχόπτωσης, η τελογενής τριχόπτωση (telogen effluvium) που εμφανίζεται ως διάχυτη τριχόπτωση μετά από οξύ στρες ή σοβαρή ασθένεια, καθώς και η ανδρογενετική αλωπεκία που επηρεάζει άνδρες (αραίωση σε κροτάφους/κορυφή) και γυναίκες (διάχυτη αραίωση). Από τις ψυχιατρικές διαταραχές τώρα, η Σωματοδυσμορφική Διαταραχή διαφοροποιείται από τη Τριχοτιλλομανία γιατί σε αυτήν η αφαίρεση τριχών γίνεται εκλεκτικά κι ως απόπειρα διόρθωσης κάποιου αντιληπτού ελαττώματος στην εμφάνιση (για παράδειγμα, φρύδια που το άτομο θεωρεί ότι έχουν λάθος σχήμα), και κατά συνέπεια η πρωταρχική διάγνωση εδώ είναι η Σωματοδυσμορφική κι όχι η Τριχοτιλλομανία. Η Διαταραχή Εκδορών (Skin Picking) αφορά την επαναλαμβανόμενη αλληλεπίδραση με το ίδιο το δέρμα κι όχι με τις τρίχες, αν και κλινικά οι δύο διαταραχές συνυπάρχουν αρκετά συχνά κι αποτελούν μαζί τις δύο κύριες μορφές των επαναλαμβανόμενων συμπεριφορών που εστιάζονται στο σώμα (Body-Focused Repetitive Behaviors). Τέλος, σε ορισμένες σπάνιες περιπτώσεις η εκρίζωση μπορεί να εμφανιστεί ως ανεπιθύμητη παρενέργεια από τη χρήση διεγερτικών φαρμάκων, ιδιαίτερα σε άτομα με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής & Υπερκινητικότητας υπό αγωγή, παρατήρηση που χρειάζεται να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη όταν η εκρίζωση εμφανίστηκε ή επιδεινώθηκε σαφώς μετά την έναρξη της θεραπείας (Christensen et al., 2023).
Η θεραπεία της Τριχοτιλλομανίας στηρίζεται κυρίως στην ψυχοθεραπεία, ενώ η φαρμακευτική αγωγή έχει πιο περιορισμένο και υποστηρικτικό ρόλο σε σχέση με αυτό που ισχύει στις περισσότερες από τις άλλες ψυχιατρικές διαταραχές. Δεν υπάρχει μέχρι σήμερα κάποιο φάρμακο εγκεκριμένο ειδικά για τη θεραπεία της ΤΤΜ και η αποτελεσματικότητα των διαθέσιμων φαρμακευτικών επιλογών παραμένει συνολικά μέτρια.
Ψυχοθεραπεία
Στο πεδίο της ψυχοθεραπείας, η Θεραπεία Αναστροφής Συνηθειών (Habit Reversal Training, HRT) αποτελεί τη θεραπεία πρώτης γραμμής με τη μεγαλύτερη ερευνητική τεκμηρίωση από κάθε άλλη μορφή ψυχοθεραπείας στη ΤΤΜ. Σχεδιάστηκε από τους Azrin και Nunn το 1973 και βασίζεται στην κατανόηση της εκρίζωσης ως μιας εδραιωμένης συνήθειας που έχει ξεφύγει από τον συνειδητό έλεγχο του ατόμου. Πάρτε για παράδειγμα ένα άτομο που τραβάει τα μαλλιά του ενώ διαβάζει στο γραφείο του, χωρίς να το συνειδητοποιεί ακριβώς τη στιγμή που το κάνει. Στις πρώτες συνεδρίες, ο θεραπευτής το βοηθά να καταγράψει με λεπτομέρεια πότε ακριβώς συμβαίνει το τράβηγμα, σε ποιες ώρες της ημέρας, μετά από ποιες σκέψεις ή σωματικές αισθήσεις, ακόμα και ποιο χέρι χρησιμοποιεί συνήθως. Αυτή η αρχική φάση καταγραφής αποτελεί την εκπαίδευση επίγνωσης (awareness training), και στόχος της είναι να μετατρέψει σε συνειδητή πράξη ό,τι μέχρι τότε γινόταν αυτόματα. Από κει και πέρα, μαθαίνει να αντιδρά διαφορετικά κάθε φορά που εντοπίζει τα προειδοποιητικά σημάδια. Όταν νιώσει την ορμή να τραβήξει, μπορεί για παράδειγμα να σφίξει τις γροθιές του ή να πιάσει σταθερά τα πλαινά της καρέκλας του για ένα-δύο λεπτά, ώστε να δώσει στο αίσθημα της έντασης το χρόνο που χρειάζεται για να καταλαγιάσει. Η κίνηση αυτή ονομάζεται ανταγωνιστική αντίδραση (competing response) και κρατά στην ουσία τα χέρια απασχολημένα μέχρι η ορμή να υποχωρήσει. Στις τεχνικές αυτές προστίθενται κι ορισμένες επιπλέον, όπως είναι η εκπαίδευση χαλάρωσης για τις πιο φορτισμένες στιγμές, καθώς κι η σταδιακή μεταφορά των δεξιοτήτων από τη συνεδρία σε όλο και περισσότερες καταστάσεις της καθημερινής ζωής (Grant, 2019).
Πέρα από την HRT, υπάρχουν κι άλλες ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις που χρησιμοποιούνται όλο και πιο συστηματικά τα τελευταία χρόνια. Στις περιπτώσεις που η εκρίζωση συνδέεται έντονα με συναισθηματικά ερεθίσματα όπως είναι το άγχος, η θλίψη ή το αίσθημα κενού, μια ενισχυμένη Γνωσιακή – Συμπεριφορική Θεραπεία με στοιχεία Διαλεκτικής Συμπεριφορικής Θεραπείας (DBT-enhanced CBT) έχει δείξει σημαντικά οφέλη, καθώς προσθέτει στο κλασικό μοντέλο τεχνικές ενσυνειδητότητας και ρύθμισης των συναισθημάτων. Η Θεραπεία Αποδοχής και Δέσμευσης (ACT) ακολουθεί μια διαφορετική φιλοσοφία και βοηθά το άτομο να βιώσει την ορμή για εκρίζωση χωρίς να ταυτίζεται μαζί της και χωρίς να αισθάνεται υποχρεωμένο να την εκπληρώσει. Σε άτομα που δεν ανταποκρίνονται επαρκώς στις παραπάνω παρεμβάσεις, η Έκθεση και Πρόληψη Απάντησης που χρησιμοποιείται κλασικά στην »Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή« έχει δοκιμαστεί ως εναλλακτική με αρχικά ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Στο ψυχοδυναμικό πεδίο τέλος, διαφορετικές μελέτες περιπτώσεων υποστηρίζουν την αξία της ψυχοδυναμικής ψυχοθεραπείας κυρίως όταν στο υπόβαθρο της εκρίζωσης εντοπίζονται σταθερά μοτίβα δυσκολιών συναισθηματικής ρύθμισης ή πρώιμων τραυματικών εμπειριών (Christensen et al., 2023).
Φαρμακευτική αγωγή
Η φαρμακευτική αγωγή στη ΤΤΜ χορηγείται σε συνεργασία με ψυχίατρο, κυρίως όταν η ψυχοθεραπεία από μόνη της δεν αποδίδει τα αναμενόμενα αποτελέσματα ή όταν συνυπάρχει σημαντική συννοσηρότητα όπως Μείζων Καταθλιπτική Διαταραχή ή Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή. Οι εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRIs) χρησιμοποιούνται συχνά λόγω του φιλικού τους προφίλ ασφαλείας, όμως η αποτελεσματικότητά τους ειδικά για τα συμπτώματα της εκρίζωσης παραμένει μέτρια. Από τις φαρμακευτικές κατηγορίες, τα πιο ενθαρρυντικά αποτελέσματα έχουν δώσει μέχρι στιγμής εκείνες που τροποποιούν το γλουταμινικό σύστημα του εγκεφάλου, εύρημα που συνδέεται άμεσα με τα νευροχημικά δεδομένα που είδαμε νωρίτερα στα Αίτια. Σε τυχαιοποιημένες μελέτες με ενήλικες ασθενείς, οι ουσίες αυτής της κατηγορίας έχουν επιφέρει αξιόλογη μείωση των επεισοδίων εκρίζωσης. Στα παιδιά όμως, τα ευρήματα μέχρι στιγμής είναι αντιφατικά και συνεχίζουν να μελετώνται (Christensen et al., 2023).
Παράλληλα με την κλινική παρέμβαση, αρκετές πρακτικές που μπορεί να ενσωματώσει το ίδιο το άτομο στη ζωή του βοηθούν στη μείωση της συχνότητας των επεισοδίων. Πολλά άτομα μαθαίνουν να αναγνωρίζουν συγκεκριμένες ώρες ή καταστάσεις στις οποίες τραβούν τις τρίχες περισσότερο, για παράδειγμα το διάβασμα στο κρεβάτι το βράδυ ή κατά την παρακολούθηση τηλεόρασης. Σε αυτές τις πιο ευάλωτες στιγμές, η χρήση κάποιου φυσικού εμποδίου όπως είναι τα γάντια, τα αυτοκόλλητα στις άκρες των δαχτύλων, ή ένα fidget toy που κρατά τα χέρια απασχολημένα, βοηθά αρκετά στη μείωση των επεισοδίων. Πολύ σημαντική μπορεί να φανεί επίσης η συμμετοχή σε ομάδες αυτο-βοήθειας ή σε ομαδική θεραπεία, καθώς αρκετά άτομα έχουν ζήσει για χρόνια κρατώντας την ΤΤΜ ως «προσωπικό μυστικό» και η συνάντηση με άλλους ανθρώπους που έχουν αντίστοιχη εμπειρία τα ανακουφίζει σημαντικά από αυτή την αίσθηση απομόνωσης.
Αν αναγνωρίζεις τον εαυτό σου σε όσα διάβασες παραπάνω, αυτό από μόνο του δε σημαίνει αυτόματα πως έχεις Τριχοτιλλομανία, μπορεί όμως να αποτελεί μια καλή αφορμή για να σκεφτείς αν αξίζει να μιλήσεις σε κάποιον επαγγελματία. Ξέρουμε πως το βήμα αυτό μπορεί να σου μοιάζει δύσκολο, ιδιαίτερα γιατί η εκρίζωση είναι μια από τις πιο παρεξηγημένες συμπεριφορές, με πολλούς ανθρώπους να μην καταλαβαίνουν γιατί κάποιος δε «σταματάει» απλά να τραβά τις τρίχες του, λες κι όλο αυτό είναι μόνο θέμα θέλησης. Μπορεί κι εσύ ο ίδιος ή η ίδια να το έχεις πιστέψει για χρόνια, να προσπαθείς ξανά και ξανά μόνη ή μόνος σου, και να νιώθεις άσχημα κάθε φορά που η ορμή επιστρέφει σαν να μην εξαρτάται από εσένα. Αν αυτό σου φαίνεται οικείο, αξίζει να ξέρεις πως δεν είσαι μόνη ή μόνος σε αυτό, και πως υπάρχει ένας ολόκληρος κόσμος εξειδικευμένης βοήθειας που μπορεί να σε ακούσει χωρίς να σε κρίνει και να σου δώσει εργαλεία που χρόνια ίσως προσπαθούσες να βρεις από μόνη/ος σου.
Πέρα από τη γενικότερη αυτή εικόνα, υπάρχουν και κάποια πιο συγκεκριμένα στοιχεία που μπορεί να σου δείξουν πως αξίζει να μιλήσεις σε κάποιον επαγγελματία. Ίσως έχεις παρατηρήσει για παράδειγμα πως όσες φορές κι αν έχεις πάρει την απόφαση να σταματήσεις, η συμπεριφορά κάποια στιγμή επιστρέφει σαν να μην εξαρτάται από εσένα. Ίσως να έχει αλλάξει σταδιακά κι ο τρόπος που εμφανίζεσαι στους άλλους, με την κάλυψη να γίνεται πια ένα διαρκές ζήτημα στη ζωή σου, ένα καπέλο εδώ, λίγο μακιγιάζ στα φρύδια εκεί, ψεύτικες βλεφαρίδες σε στιγμές που παλιά δε σε απασχολούσε καν να τις φοράς. Μπορεί επίσης να αποφεύγεις σταδιακά φωτογραφίες, την κολύμβηση ή στιγμές οικειότητας με τους ανθρώπους που σε νοιάζουν, και να το κουβαλάς όλο αυτό σαν ένα ένοχο μυστικό που για χρόνια δεν το έχεις μοιραστεί με κανέναν. Σε ορισμένες περιπτώσεις, στην εικόνα αυτή μπορεί να προστίθεται και η κατάποση των τριχών (τριχοφαγία), η οποία αν συνοδεύεται από πόνο στην κοιλιά, ναυτία ή απώλεια βάρους, καλό είναι να αξιολογηθεί άμεσα από έναν γιατρό.
Αν τέλος ανάμεσα σε όλα αυτά υπάρχουν στιγμές που νιώθεις πως δεν αντέχεις πια, ή αν περνούν από το μυαλό σου σκέψεις πως η ζωή σου δεν αξίζει, σε παρακαλώ μη μένεις μόνη ή μόνος σου με αυτό. Πολλές φορές, η χρόνια ντροπή και η εξάντληση από τη ΤΤΜ μπορεί να συνυπάρχουν με ένα Μείζον Καταθλιπτικό Επεισόδιο που χρειάζεται κι αυτό τη δική του φροντίδα. Το πρώτο βήμα μπορεί να είναι μια συζήτηση με το γενικό σου γιατρό, μια επίσκεψη σε ψυχίατρο ή κλινικό ψυχολόγο εξειδικευμένο στις Ιδεοψυχαναγκαστικές και Συναφείς Διαταραχές, είτε σε δομή δημόσιας ψυχικής υγείας είτε σε κάποιον ιδιώτη επαγγελματία, ανάλογα με τις δυνατότητες και τις ανάγκες σου. Σε κάθε περίπτωση, αξίζει να θυμάσαι πως όσο νωρίτερα ζητήσεις βοήθεια, τόσο πιο εύκολα μπορείς να ξανακερδίσεις τη σχέση με το ίδιο σου το σώμα και τη ζωή που η εκρίζωση σου έχει σταδιακά συρρικνώσει.
Από την οπτική του ατόμου
Τα περισσότερα άτομα με Τριχοτιλλομανία κουβαλούν για χρόνια τη διαταραχή ως μια προσωπική υπόθεση που δεν τη μοιράζονται με κανέναν. Συνήθως ξεκινούν να τραβάνε τις τρίχες τους γύρω στα δέκα ή τα δώδεκα και πρώτη φορά μιλάνε για αυτό σε κάποιον επαγγελματία μπορεί και αρκετά μετά τα τριάντα. Στα είκοσι χρόνια που μεσολαβούν, βλέπουν το είδωλό τους στον καθρέφτη να αλλάζει χωρίς να μπορούν να εξηγήσουν στον ίδιο τους τον εαυτό πώς συμβαίνει αυτό, ενώ οι άνθρωποι γύρω τους τείνουν να βλέπουν την εκρίζωση σαν μια ιδιοτροπία που κάποια στιγμή θα περάσει.
Η ίδια η στιγμή του τραβήγματος είναι κάτι παράδοξο. Συχνά δεν τη συνειδητοποιούν τη στιγμή που γίνεται. Διαβάζουν, βλέπουν τηλεόραση ή σκέφτονται κάτι άλλο, και ξαφνικά βρίσκουν μια τούφα τριχών ανάμεσα στα δάχτυλά τους χωρίς να θυμούνται καν να τις τράβηξαν. Άλλες φορές πάλι νιώθουν την ορμή να χτίζεται μέσα τους σαν μια ένταση που δε σταματά αν δε βρει διέξοδο, και που μετά τη στιγμιαία ανακούφιση γυρίζει εναντίον τους ως ντροπή. «Γιατί δεν μπορώ να σταματήσω;», μπορεί να αναρωτιούνται ξανά και ξανά. Μπορεί και να έχουν δοκιμάσει για χρόνια ολόκληρα κάθε λογής τέχνασμα, από γάντια στον ύπνο μέχρι την καθημερινή υπόσχεση στον εαυτό τους πως από «αύριο το σταματάω». Κάθε αποτυχημένη προσπάθεια όμως, ενισχύει μέσα τους την αίσθηση πως κάτι δεν πάει καλά μαζί τους με τρόπο που δεν μπορούν ούτε να εξηγήσουν ούτε να το αλλάξουν μόνοι τους.
Στις στενές σχέσεις, η ΤΤΜ συχνά κάνει το άτομο να αποστασιοποιείται από στιγμές που για άλλους είναι αυτονόητες. Ένα άτομο που τραβάει τις βλεφαρίδες του μπορεί να αποφεύγει να σηκώσει το βλέμμα του μπροστά σε κάποιο άλλο άτομο ενδιαφέροντος, ή να αρνείται να γδυθεί με φως μπροστά στο ταίρι του από φόβο μήπως φανεί κάτι που για χρόνια προσπαθεί να καλύψει. Ακόμα και μέσα σε σχέσεις πολλών ετών, ο φόβος της αποκάλυψης μπορεί να επιμένει με τον ίδιο τρόπο όπως και στις πρώτες εβδομάδες της γνωριμίας, με το άτομο να κρατά κάθε μέρα ένα μυστικό από τον άνθρωπο που στις υπόλοιπες πλευρές της ζωής του τον εμπιστεύεται απόλυτα. Πολλά άτομα λένε στους θεραπευτές τους πως αυτή η μόνιμη επιφυλακή είναι ένα από τα πιο εξαντλητικά κομμάτια της εμπειρίας τους με τη διαταραχή.
Από την οπτική των οικείων
Από την άλλη πλευρά, οι οικείοι ενός ατόμου με ΤΤΜ μπορεί να δυσκολεύονται να κατανοήσουν αυτό που βλέπουν να συμβαίνει στον άνθρωπό τους. Πολλές φορές η ανακάλυψη γίνεται τυχαία, ας πούμε όταν μια μητέρα παρατηρεί ένα μικρό κενό στις βλεφαρίδες της κόρης της σε μια οικογενειακή φωτογραφία, ή όταν κάποιος σύντροφος αρχίζει να βρίσκει τούφες τριχών ανάμεσα στα μαξιλάρια χωρίς να μπορεί να εξηγήσει από πού προέρχονται. Η αρχική αντίδραση είναι σχεδόν πάντα μια απορία: «Μα γιατί;». Η συμπεριφορά μοιάζει τόσο εκούσια και τόσο εύκολο να σταματήσει, που πολύ δύσκολα κάποιος που δε ζει με την ίδια εμπειρία θα αποδεχτεί ότι το αγαπημένο του πρόσωπο πραγματικά δεν μπορεί να σταματήσει.
Σε αυτή τη σύγχυση, οι αντιδράσεις της οικογένειας ή του συντρόφου μπορεί να πληγώσουν περισσότερο απ’ όσο φανταζόμαστε. Φράσεις όπως «σταμάτα τώρα, σε βλέπω» ή «αν αγαπούσες πραγματικά τον εαυτό σου δε θα το έκανες», παρότι λέγονται από αγάπη και ανησυχία, ενισχύουν στο άτομο τη μεγάλη του υποψία πως πραγματικά «κάτι δεν πάει καλά» μαζί του ή πως δεν προσπαθεί αρκετά. Στα παιδιά οι τιμωρίες ή οι απαγορεύσεις σπάνια αλλάζουν τη συμπεριφορά κι αντίθετα, ωθούν την εκρίζωση περισσότερο στα κρυφά, μακριά από το βλέμμα του γονιού. Μια ακόμα πιο διακριτική παγίδα είναι αυτή που στη βιβλιογραφία ονομάζεται «οικογενειακή προσαρμογή» (family accommodation), δηλαδή η σταδιακή αναπροσαρμογή της καθημερινής ζωής της οικογένειας γύρω από τη συμπεριφορά. Σκεφτείτε για παράδειγμα τη μητέρα που από αγάπη βοηθά την κόρη της κάθε πρωί να καμουφλάρει τα φρύδια της πριν το σχολείο, ή το σύντροφο που αναλαμβάνει σταδιακά να δικαιολογεί την κοπέλα του στις παρέες ώστε εκείνη να μη χρειαστεί ποτέ να εξηγήσει γιατί δεν πάει μαζί τους στην παραλία. Τέτοιες κινήσεις γίνονται με την καλύτερη πρόθεση, μειώνουν όμως ταυτόχρονα και την πίεση που θα μπορούσε να ωθήσει το άτομο προς αναζήτηση εξειδικευμένης βοήθειας, καθώς η ζωή του «λειτουργεί» χωρίς ποτέ να χρειαστεί να αντιμετωπιστεί η ίδια η διαταραχή.
Αυτό που βοηθά πραγματικά τα άτομα με ΤΤΜ στις στενές τους σχέσεις είναι κάτι αρκετά λιγότερο πρακτικό. Όταν οι οικείοι καταλάβουν, μέσα από ψυχοεκπαίδευση ή από μια συζήτηση με έναν ειδικό, ότι η εκρίζωση δεν είναι κακή συνήθεια ή θέμα θέλησης αλλά μια ψυχιατρική διαταραχή που έχει συγκεκριμένο υπόβαθρο και συγκεκριμένη θεραπεία, αλλάζει σχεδόν αυθόρμητα ο τρόπος που αντιδρούν. Σταματούν να κάνουν σχόλια κάθε φορά που βλέπουν το αγαπημένο τους πρόσωπο να τραβάει τις τρίχες του, και αντί για αυτό μπορούν να το ρωτήσουν, σε μια πιο ήρεμη στιγμή, αν θα ήθελε ίσως να μιλήσει με κάποιον. Καλό είναι επίσης να μπορούν να αναγνωρίσουν τις μικρές νίκες του ατόμου, μια καλή εβδομάδα με λιγότερο τράβηγμα, μια πρώτη θεραπευτική συνεδρία, χωρίς να γίνονται όμως υπερβολικοί, γιατί κι η υπερβολή της επιβράβευσης μπορεί να προσθέσει στο άτομο επιπλέον πίεση. Αυτό που χρειάζεται περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, είναι να νιώθει το άτομο πως δεν αντιμετωπίζει αυτή την εμπειρία ολομόναχο.
Μύθοι & Αλήθειες για την Τριχοτιλλομανία
Αλήθεια #1
Πρόκειται για αναγνωρισμένη ψυχική διαταραχή.
Αλήθεια #2
Η παρορμητικότητα έχει νευροβιολογική βάση και απαιτεί θεραπεία.
Αλήθεια #3
Μπορεί να αφορά φρύδια, βλεφαρίδες ή άλλες περιοχές.
Πηγές & ενδεικτική βιβλιογραφία
- American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, Text Revision (DSM-5-TR). American Psychiatric Publishing.
- World Health Organization. (2022). International Classification of Diseases, 11th Revision (ICD-11). World Health Organization.
- Ali, A., Ioannidis, K., Grant, J. E., & Chamberlain, S. R. (2024). Cognition in trichotillomania: a meta-analysis. CNS Spectrums, 29(3), 158-165.
- Christensen, R. E., Tan, I., & Jafferany, M. (2023). Recent advances in trichotillomania: a narrative review. Acta Dermatovenerologica Alpina, Pannonica et Adriatica, 32(4), 151-157.
- Farhat, L. C., Isomura, K., Fernández de la Cruz, L., Sidorchuk, A., Kuja-Halkola, R., Brikell, I., Chang, Z., D’Onofrio, B. M., Larsson, H., Lichtenstein, P., & Mataix-Cols, D. (2025). Sociodemographic and clinical characteristics of 1,234 individuals diagnosed with trichotillomania in the Swedish National Patient Register. Scientific Reports, 15, 10396.
- Grant, J. E. (2019). Trichotillomania (hair pulling disorder). Indian Journal of Psychiatry, 61(Suppl 1), S136-S139.
- Grant, J. E., Bethlehem, R. A. I., Chamberlain, S. R., Peris, T. S., Ricketts, E. J., O’Neill, J., Dougherty, D. D., Stein, D., Lochner, C., Woods, D. W., Piacentini, J., & Keuthen, N. J. (2021). Neurobiology of Subtypes of Trichotillomania and Skin Picking Disorder. CNS Spectrums, 28(1), 98-103.
- Grant, J. E., & Chamberlain, S. R. (2022). Natural recovery in trichotillomania. Australian and New Zealand Journal of Psychiatry, 56(11), 1357-1362.
- Grant, J. E., Dougherty, D. D., & Chamberlain, S. R. (2020). Prevalence, gender correlates, and co-morbidity of trichotillomania. Psychiatry Research, 288, 112948.
- Lee, D. K., & Lipner, S. R. (2022). The Potential of N-Acetylcysteine for Treatment of Trichotillomania, Excoriation Disorder, Onychophagia, and Onychotillomania: An Updated Literature Review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(11), 6370.
- Semple, D., & Smyth, R. (Eds.). (2019). Oxford Handbook of Psychiatry (4th ed.). Oxford University Press.
- Waas, R. L. V., & Yesudian, P. D. (2018). Plucking, picking, and pulling: The hair-raising history of trichotillomania. International Journal of Trichology, 10(6), 289-290.
Οι πληροφορίες παρέχονται μόνο για ενημερωτικό σκοπό. Δε θα πρέπει να θεωρηθούν υποκατάστατο της εξατομικευμένης Ψυχιατρικής εξέτασης, διάγνωσης και θεραπείας.
Εάν δεν αισθάνεσαι καλά…
…μη διστάσεις να ζητήσεις βοήθεια!
Οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας είμαστε εδώ για να σε βοηθήσουμε όσο καλύτερα μπορούμε! Δε χρειάζεται να περνάς μόνος/η σου κάτι που σε δυσκολεύει τόσο… αξίζεις να έχεις τη στήριξη που χρειάζεσαι! Κι αν αυτή τη στιγμή σου φαίνεται δύσκολο να κάνεις το πρώτο βήμα, θέλω να ξέρεις πως δεν είσαι μόνος/η σου σε αυτό. Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που προσπαθούν κάθε μέρα να φροντίσουν τον ψυχικό τους κόσμο και υπάρχουν επίσης κι επαγγελματίες που μπορούν να σταθούν δίπλα σου σε αυτή την προσπάθεια.
Δε σου λέω πως είναι πάντα εύκολο…κάποιες φορές χρειάζεται χρόνος, υπομονή κι επιμονή. Με την κατάλληλη στήριξη, όμως, τα πράγματα μπορούν να αλλάξουν! Ακόμη κι αν αυτή τη στιγμή όλα σου φαίνονται σκοτεινά ή μπερδεμένα, αυτό δε σημαίνει ότι θα παραμείνουν έτσι!
Επειδή η παρούσα σελίδα έχει ενημερωτικό και ψυχοεκπαιδευτικό χαρακτήρα, δεν μπορεί να υποκαταστήσει την άμεση επαγγελματική βοήθεια σε μια επείγουσα κατάσταση…Αν αισθάνεσαι ότι χρειάζεσαι άμεση υποστήριξη, μπορείς να απευθυνθείς στο γιατρό σου ή να καλέσεις σε κάποιο από τα τηλέφωνα υποστήριξης κι έκτακτης ανάγκης που θα βρεις παρακάτω.
τηλ. γραμμη ψυχοκοινωνικησ υποστηριξησ 10306
τηλ. γραμμη sos για παιδια, εφηβουσ & γονεισ 1056
τηλ. γραμμη ψυχολογικησ υποστηριξησ ιθακη 1145
Εθνικο Κεντρο αμεσης Βοηθειας (ΕΚΑΒ) 166
Κάρτες Αξιών & Περιορισμών
Εγγραφείτε στο newsletter και λάβετε δωρεάν τις 54 Κάρτες Αξιών & Περιορισμών, ένα εργαλείο αυτογνωσίας που σχεδιάστηκε για να σας βοηθήσει να αναγνωρίσετε τι έχει πραγματικά σημασία για εσάς και τι μπορεί να σας κρατά πίσω!
